Historia - Medycyna Sądowa

Za źródło zainteresowań medyczno-sądowych można przyjąć orzecznictwo lekarskie w przypadkach podejrzeń o otrucie. Nagłe i podejrzane zgony wymagały badania i opinii lekarza, który starał się określić przyczyny śmierci. Na ziemiach polskich już w średniowieczu z takimi przypadkami mamy do czynienia, co potwierdzają zachowane dokumenty. Pierwsza wyodrębniona katedra medycyny sądowej w Polsce powstała w Krakowie w roku 1805, kiedy decyzją Wielkorządztwa Galicyjskiego na stanowisko zastępcy profesora medycyny sądowej i policji lekarskiej został powołany fizyk miejski Jerzy Knobloch. Wiemy, że wykłady z medycyny sądowej oparł o podręcznik autorstwa Plenka,  policję lekarską zaś o książkę Josepha Franka, uważanego za prekursora medycyny sądowej na świecie. W ludzkiej pamięci Knobloch pozostał jako sumienny nauczyciel i dobry organizator. Piastował również urząd dziekana Wydziału Lekarskiego. W 1809 roku, gdy Kraków został włączony do Księstwa Warszawskiego, ustąpił z katedry. Jako lekarz pracował w służbie sanitarnej  w Myślenicach, później zaś Wadowicach.
Katedrę Medycyny Sądowej i Policji Lekarskiej objął na krótko Sebastian Girtler (1767-1833). Już w 1811 zastąpił go Wojciech Jarzy Boduszyński (1768-1832), który był równocześnie profesorem kliniki lekarskiej. Boduszyński powierzone mu przedmioty prowadził do 1814 roku, kiedy to przekazał katedrę medycyny sądowej Ignacemu Woźniakowskiemu (1779-1831). Ten po roku zrezygnował. W roku 1815 ponownie katedrę objął Sebastian Girtler, tym razem na czas lat dziesięciu. Girtler podjął spory wysiłek by uczynić swoje wykłady nowoczesnymi. Sporządził dość obszerny rękopis, który w jego zamyśle miał być drukowany jako pierwszy rodzimy podręcznik medycyny sądowej. Niestety do tego nigdy nie doszło. Wiemy, że Julian Sawiczewski miał z niego później korzystać. Praca Girtlera nie dotrwała do naszych czasów. Spłonęła podczas pożaru.
Ciągłe zmiany kierowników katedry źle wpływały na jej rozwój naukowy. Cierpiała na tym również dydaktyka. Powszechny wówczas zwyczaj powierzania paru przedmiotów jednemu profesorowi skutkował tym, że medycyna sądowa i policja lekarska nie zawsze, a można powiedzieć nader często, nie była głównym obiektem zainteresowań prowadzącego. Tak właśnie było w przypadku następcy Sebastiana Girtlera, Juliana Sawiczewskiego (1795-1854), który wykładał medycynę sądową i policję lekarską w latach akademickich 1825/26-1833/34. Ograniczała się ona wówczas do streszczenia materiału zawartego w niemieckich podręcznikach oraz, o czym już pisałem powyżej, z fragmentów rękopisu Girtlera. Własnych prac z tego przedmiotu Sawiczewski nie pozostawił. Zajęć prosektoryjnych, z tego co nam wiadomo, nie było wcale, sekcje sądowe odbywały się rzadko.
Momentem przełomowym dla historii „krakowskiej sądówki" było powierzenie katedry prof. Fryderykowi Hechlowi, który będzie ją prowadził aż do swojej śmierci w 1851 roku. Szerokich horyzontów, wiedzy i zainteresowań, dał Hechel mocne podstawy dla rozwoju znakomitej szkoły medyko-sądowej w Krakowie. Wystarczy spojrzeć na plan wykładów oraz zawarte w nich treści by dostrzec istotną zmianę w stosunku do tego co prezentował jego poprzednik. Z zamiłowania badacz przeszłości nauki i sztuki lekarskiej, nader chętnie sięgał do źródeł, poświęcając wiele czasu i energii na ich krytyczne opracowanie. Stąd jego wykłady noszą znamiona oryginalności i stanowią dowód  twórczych poszukiwań  profesora.  Za podstawę przyjął  podręcznik Henkego Handbuch der gerichtlen Medizin oraz Metzgera Zasady medycyny sądowej. Korzystał również z Historii prawodawstwa autorstwa Wacława Maciejewskiego. Pisał wiele. Niestety wydawał mniej. Jeśli już, to publikował na łamach  Roczników Wydziału lekarskiego Krakowskiego. Kreślił programy nauczania tego przedmiotu, spisuje jego historię. To spod jego ręki wyszedł znakomity traktat O koniecznej potrzebie i użyteczności policyi lekarskiej (1842).

 

1
2
3
4
5

Kontakt

ul. Św. Anny 12,
31-008 Kraków
tel.: +48 (12) 422-54-44
fax: +48 (12) 422-40-06
e-mail:
dziekwl@cm-uj.krakow.pl