Historia - Ginekologia i Położnictwo

Gdy odwołujemy się do historii ginekologii i położnictwa to przez stulecia odwołujemy się do historii chirurgii. Rękoczyn chirurgiczny miał przychodzić z pomocą wówczas i tylko wówczas, gdy zawiodły siły natury. W Krakowie, a za razem w Polsce, pierwszą katedrę położnictwa wyodrębniono w trakcie reformy Akademii Krakowskiej w 1780 roku. Jej kierownikiem mianowano Rafała Józefa Czerwiakowskiego, który stał na czele katedry chirurgii, oraz czasowo zastępował profesora anatomii. Tak zatem mimo formalnej odrębności, położnictwo nadal pozostawało ściśle powiązane z chirurgią.

Pierwsza siedziba klinik uniwersyteckich znajdowała się w budynkach poklasztornych Kolegium św. Barbary. Nie znamy dokładnie rozmieszczenia łóżek położniczych, ale możemy przypuszczać, że warunki jakie wówczas panowały nie były dobre. W roku 1788 kliniki, w tym położnicza, przeniesione zostały do kompleksu klasztornego na Wesołą, czyli do szpitala św. Łazarza. Niestety nie oznaczało to poprawy położenia pacjentek. Z raportu jaki pozostawił po sobie następca Rafała Józefa Czerwiakowskiego Fryderyk Colland jasno wynika, że nadal panował niski poziom higieny, a ciasnota pomieszczeń stanowiła poważny problem, zarówno dla rodzących kobiet, jak i lekarzy. Porody odbierano wprost w salach szpitalnych. Nie było bowiem wyodrębnionej sali porodowej.
Wysoko stała natomiast dydaktyka. Czerwiakowski sprowadził za niemałe pieniądze z Wiednia fantom położniczy, zwany w dokumentach „machiną do babienia". Opracował i spisał, zachowane w rękopisach podręczniki, jak Nauka połogowania imć Rafała Czerwiakowskiego.

Jak zatem widać położnictwo miało swoją ustaloną pozycję w ramach przedmiotu chirurgii już za czasów „ojca chirurgii polskiej". Ginekologia takiego przywileju póki co nie posiadała.
Wspomniany już Fryderyk Colland, który zastąpił Czerwiakowskiego, dał swój pierwszy wykład ze sztuki położniczej w 1803 roku. Krakowska uczelnia borykająca się z problemami finansowymi i administracyjnymi miewała spore problemy z obsadą katedr. Stąd coraz częstszy zwyczaj powierzania paru przedmiotów jednej osobie. To co miało być działaniem doraźnym, stało się ugruntowaną tradycją. Tak zatem położnictwo pozostawało często przy chirurgii, co prawnie usankcjonowano w 1814 roku, kiedy akuszeria praktyczna i teoretyczna zostały podporządkowane katedrze tego przedmiotu. Były też próby, jak ta z 1816 roku, gdy akuszerię praktyczną i teoretyczną chciano złączyć z nauką o chorobach niewiast (późniejsza ginekologia) i dzieci (późniejsza pediatria). Jednak już rok później rozdzielono teorię położnictwa, wykładaną teraz wspólnie z farmakodynamiką i teorią chirurgii od praktyki położnictwa, która miała być odtąd nauczana razem z chirurgią praktyczną i okulistyką.

1
2
3
4
5
6
7

Kontakt

ul. Św. Anny 12,
31-008 Kraków
tel.: +48 (12) 422-54-44
fax: +48 (12) 422-40-06
e-mail:
dziekwl@cm-uj.krakow.pl