Historia - Fizjologia

Fizjologia po raz pierwszy pojawia się jako odrębny przedmiot uniwersytecki w dobie reform kołłątajowskich, niemniej jednak nie zyskała jeszcze pełnej samodzielności. Dla Wincentego Szastera (1757-1816), któremu powierzono wykłady z anatomii i fizjologii, ta druga była zdecydowanie na dalszym planie. Fizjologii nauczał niemal bez prezentacji, eksperymenty należały do rzadkości. Kolejnym profesorem anatomii i fizjologii był Józef Kozłowski (1770-1856), którego powołano na katedrę w 1817 roku. W roku 1823 Kozłowski rozpoczął po raz pierwszy wyodrębnione wykłady z fizjologii, które prowadził nieprzerwanie do 1835 roku. Anatomię i fizjologię prowadził także Antoni Kozubowski (1805-1880), bezpośredni następca Kozłowskiego. Uchodził za dobrego mówcę i utalentowanego dydaktyka. Wprowadził regularne demonstracje fizjologiczne, odwoływał się do eksperymentów. Można powiedzieć, że dobrze przygotował grunt pod usamodzielnienie się fizjologii, której odrębną katedrę powołano do życia w 1849 roku. Pierwszym kierownikiem Katedry Fizjologii UJ został Józef Majer (1809-1899) wybitny uczony i doskonały organizator. Majer jako pierwszy w Polsce i drugi w Europie doprowadził w 1856 roku do otwarcia Zakładu Antropologii. Był jednym z animatorów Towarzystwa Naukowego Krakowskiego. Spod jego ręki wyszedł statut Akademii Umiejętności w Krakowie, której został pierwszym prezesem. Aż czterokrotnie powierzono mu urząd rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wreszcie należy przypomnieć, że danym mu było stać na czele aż czterech uczelnianych katedr Katedry Farmakologii (1832-33), Katedry Instytucji Lekarskich (1833-48), Katedry Fizjologii (1848-56) i Zakładu Antropologii (1856-78).
Jego prace fizjologiczne dotyczyły dość szerokiej tematyki. Wśród nich była i ta, która przynosiła oryginalną metodę obliczania ilości krwi u człowieka żywego. Do Majera należało również autorstwo dwóch podręczników. Były to "Fizyologija układu nerwowego" (1854) oraz "Fizyologija zmysłów" (1857). Niestety nie było mu danym prowadzić swoich zamierzeń do końca. Austriacy dążyli bowiem do całkowitej germanizacji uniwersytetu i nie tolerowali jakiegokolwiek w tej sprawie oporu. Majer, obok Dietla należał do zdecydowanych obrońców polskości krakowskiej uczelni. Dlatego też odwołano go z kierownictwa katedry. Fizjologię w jego zastępstwie wykładał Jan Nepomucen Czermak, potem Giuseppe Albinii. W 1859 roku profesorem fizjologii w krakowskiej uczelni został Gustaw Piotrowski. Wówczas Zakład mieścił sie przy ulicy Wiślnej, by w roku 1866 znaleźć swoją siedzibę w budynku przy ulicy Św. Anny.

Gustaw PiotrowskiGustaw Piotrowski (1833-1884) studiował medycynę w Wiedniu i Getyndze, słuchając wykładów Friedricha Wöhlera, który zasłynął pierwszą na świecie syntezą mocznika. Studia uzupełniające odbył w Heidelbergu, gdzie jego nauczycielami byli tej rangi uczeni, co Robert Bunsen i Hermann von Helmhotlz. W roku 1857 Piotrowski uzyskał tytuł doktora medycyny uniwersytetu wiedeńskiego. Był postrzegany jako dobry organizator i dydaktyk. Powierzono stanowisko dziekana Wydziału Lekarskiego, piastował również godność rektora UJ.
Piotrowski zajmował się przede wszystkim zagadnieniami związanymi z fizjologią trawienia oraz fizjologią krwi. W roku 1865 opracował pierwszy pełny polski podręcznik czynności trawiennych i substancji odżywczych organizmu w warunkach prawidłowych – Fizyologia ludzka w zarysie.
Profesor Piotrowski zasłynął opisem reakcji biuretowej, której zasady zaprezentował w pracy Ueber neue Reaktion auf Eiweissenkörper und ihre naheren Abkömmlinge (1857). Ta reakcja jest do dzisiejszego dnia nauczana, a jej zasady objaśniane uczniom w szkołach i na uczelniach.

1
2
3
4

Kontakt

ul. Św. Anny 12,
31-008 Kraków
tel.: +48 (12) 422-54-44
fax: +48 (12) 422-40-06
e-mail:
dziekwl@cm-uj.krakow.pl