Historia - Biochemia

Chemia, jako przedmiot nauczania, pojawił się stosunkowo późno, gdyż dopiero u schyłku XVIII stulecia, w dobie reformy Akademii Krakowskiej czynionej pod kierunkiem Hugona Kołłątaja. Pierwszym profesorem chemii naturalnej w wówczas już Szkole Głównej Koronnej został wychowanek wiedeńskiej uczelni Jan Jaśkiewicz (1749-1809). Zwolennik poglądów Antoine'a Lavoisiera dostrzegał konieczność nowoczesnego nauczania przedmiotów ścisłych, do których zaliczał chemię, z medycyną. Zasłynął jako pionier badań geologicznych i mineralogicznych okolic Krakowa oraz wschodnich terenów Gór Świętokrzyskich. Był także wspólnie z Janem Śniadeckim pomysłodawcą i projektantem pierwszego na ziemiach polskich balonu, słynnej wówczas "bani", której dziewiczy lot miał miejsce w Krakowie w 17 stycznia 1784 roku.

Następcą Jaśkiewicza został wychowanek Akademii Krakowskiej Franciszek Scheidt (1759-1807), który wcześniej już był przydany Jaśkiewiczowi do pomocy w prowadzeniu wykładów i demonstracji dla studentów. Scheidt, podobnie jak jego poprzednik, wykładał chemię studentom medycyny, według najlepszych obowiązujących wówczas wzorów. Tymczasem w roku 1803 Austriacy przeprowadzili reformę Akademii Krakowskiej. Wówczas to Katedra Chemii i Historii Naturalnej znalazła się na Wydziale Lekarskim. Niejako przy okazji Scheidt, jako jawnie i zdecydowanie opowiadający się za polskością, został de facto z uczelni usunięty. Szybko się okazało, że nie było godnego następcy. Nastąpił wówczas, na szczęście krótkotrwały, kryzys. Jego źródła leżały w niespokojnej sytuacji politycznej oraz ingerencji Wiednia w życie akademickiej wspólnoty. Wykładający wówczas chemię kolejno Suibert Schiwerek, Joseph Schultes, Baltazar Hacquet czy Joseph Rhodius nie byli w stanie lub nie potrafili zapewnić odpowiednio wysokiego poziomu dla swojego przedmiotu.

W roku 1810 sytuacja zmieniła się zdecydowanie na lepsze, gdy z ramienia Izby Edukacyjnej Księstwa Warszawskiego profesorem chemii mianowano Józefa Markowskiego (1758-1829). Studia z zakresu matematyki, fizyki, filozofii i medycyny Markowski odbył w Krakowie. Zyskawszy bardzo dobre referencje otrzymał w roku 1785 stypendium z ramienia Komisji Edukacji Narodowej, dzięki czemu mógł udać się do Paryża, gdzie zamierzał studiować chirurgię. Wybuch rewolucji, wojna w Europie, upadek Polski spowodowały, że na ojczystą ziemię powrócił dopiero po 25 latach. Powierzoną mu katedrą kierował przez blisko 20 lat zyskując sobie opinię rzetelnego wykładowcy i dobrego organizatora. To jego staraniem powstało pierwsze laboratorium chemiczne.

1
2
3
4
5
6

Kontakt

ul. Św. Anny 12,
31-008 Kraków
tel.: +48 (12) 422-54-44
fax: +48 (12) 422-40-06
e-mail:
dziekwl@cm-uj.krakow.pl