Historia - Anatomia

Rysunek anatomiczny wykonany przez Jacka Malczewskiego. Fot. A. WojnarSpośród wszystkich znanych nam dzisiaj specjalności lekarskich anatomia została z całości medycyny najwcześniej wyodrębniona, najdawniej uzyskała samodzielność. Będąc podstawą dla każdej teorii i każdego praktycznego czynu lekarskiego zyskała sobie miano "królowej medycyny".
W krakowskiej uczelni o zamyśle utworzenia katedry anatomii słyszymy przy okazji legatu jaki poczynił w roku 1602 doktor medycyny i radny miasta Kalisza Jan Zemełka (Zemelius) zwany też Zemeliuszem. Suma była nie mała bo wysokości 16 000 złotych polskich. W akcie fundacyjnym precyzowano, że anatomia ma być nauczana nie tylko teoretycznie, ale i praktycznie, w oparciu o sekcje anatomiczne zwierząt. O sekcjach zwłok ludzkich nie było wówczas mowy. Nie sposób stwierdzić, czy wola darczyńcy została natychmiast spełniona. Zemełka zmarł w 1607, o katedrze zaś ponownie słyszymy dopiero w roku 1615, roku w którym Maciej Woniejski [Wojeński] (1598-1648) po napisaniu rozprawy De plueritide został przyjęty w skład wydziału i mianowany pierwszym znanym nam z imienia i nazwiska profesorem anatomii. Wiele wskazuje, że sekcjonował ciała zwierząt, być może dokonywał pierwszych sekcji ciał ludzkich, lecz nie ma na to żadnych przekonywujących dowodów. Niewiele w ogóle wiadomo o jego działalności profesorskiej. Woniejski zmarł w 1649.

Jego następcą mógł zostać Gabriel Ochocki (1601-1673), lekarz króla Zygmunta III i kilkakrotny rektor Akademii Krakowskiej, a także rajca miejski autor szeregu traktatów medycznych w tym Questio de motu cordis z roku 1628.

Kolejnym profesorem anatomii był Piotr Mucharski (1589-1666), który w 1629 roku otrzymał doktorat na uniwersytecie w Padwie. Został przyjęty w poczet profesorów wydziału lekarskiego w roku 1650 na podstawie rozprawy De pepripneumonia quaestio medica. Możemy przyjąć, że wykładał swój przedmiot nieprzerwanie do swojej śmierci, chociaż brak jednoznacznych w tej sprawie dowodów.
Wydaje się, że po roku 1666 nastąpiła przerwa w obsadzie katedry, albo też powstała luka w źródłach historycznych. Przez blisko trzy dziesięciolecia o anatomii w murach Akademii Krakowskiej zalega cisza. Kolejną pewną wiadomość dotyczącą katedry anatomii mamy dopiero pod rokiem 1695. Wówczas to ponownie słyszymy o profesorze anatomii. Był nim Jan Zajączkowicz (zm. 1717), wielokrotny dziekan wydziału lekarskiego i rajca miejski. Pozostał w pamięci jako ten, który starał się ratować podupadający wydział, jak i przywrócić należną swojej katedrze pozycję. Anatomię zaczął wykładać w 1705 roku. Niestety nie wiemy z jakim skutkiem. Wiemy natomiast, że w roku 1724, a zatem już po jego śmierci, powrócono do niektórych jego projektów reform. Lecz były to poczynania niemrawe i krótkiego żywota. I znowuż nastąpiła przerwa w nauczaniu anatomii.

Kolejnym profesorem został obrany Stanisław Wadowski (1712-1769). Wiemy, że filozofię studiował w Krakowie, zaś w naukach lekarskich kształcił się w Rzymie. Doktorat z medycyny otrzymał w 1750 roku. Niestety nic pewnego o jego wykładach nie wiemy.

Podobnie trudno nam uzyskać coś pewniejszego o pracach i wykładach Jana Camelina (zm. 1774). Wiemy tylko, że odbył studia filozoficzne i medyczne w Krakowie. Miał stopień magistra filozofii oraz doktora medycyny, który uzyskał w 1744 roku. Anatomię wykładał do roku 1770, kiedy katedrę przekazał w ręce Jędrzeja (Andrzeja) Badurskiego, który w parę lat później został wybrany przez Hugona Kołłątaja dla przeprowadzenia reformy całego wydziału lekarskiego. Nadchodziły nowe czasy. Jędrzej (Andrzej) Badurski (1749-1789) studiował medycynę w Bolonii. Odbył też podróż naukową po Europie, odwiedzając m. in. Wiedeń, gdzie dane mu było zapoznać się z nowoczesną organizacją nauczania medycyny, zwłaszcza nauczania klinicznego. Tym samym dobrze zrozumiał zasady wypracowane przez tzw. Starszą Szkołę Wiedeńską. Po przyjeździe do Krakowa stał się szybko jednym z zaufanych Hugona Kołłątaja. Wśród wielu prac i przedsięwzięć, opracował projekt urządzenia Katedry Anatomii, zwracając uwagę na potrzebę założenia prosektorium i muzeum anatomicznego. Bez systematycznie wykładanej, opartej o podręczniki, a przede wszystkim o sekcje zwłok anatomii nie mogło być mowy o nowoczesnej medycynie. Wskazując właściwy kierunek Badurski sam nie był w stanie w pełni poświecić się anatomii, powierzając jej losy w ręce Rafała Józefa Czerwiakowskiego.
 

1
2
3
4
5
6
7

Kontakt

ul. Św. Anny 12,
31-008 Kraków
tel.: +48 (12) 422-54-44
fax: +48 (12) 422-40-06
e-mail:
dziekwl@cm-uj.krakow.pl